Plant knoflook tussen half oktober en eind november, en je oogst volgend jaar in juli of augustus. Dat is het korte antwoord op de vraag wanneer je knoflook moet planten. Wie het liever in het voorjaar doet, kan dat ook, maar betaalt daar in bolgrootte voor.
Waarom de herfst wint
Knoflook heeft kou nodig. Een periode van enkele weken met temperaturen rond of onder de 10 graden zet de teen aan tot het vormen van een bol met meerdere tenen. Zonder die koudeprikkel krijg je vaak een bol die nauwelijks uiteenvalt, of een enkele grote, ronde teen.
Een herfstplanting heeft bovendien een voorsprong. De teen schiet wortel voordat de grond echt koud wordt, rust door de winter heen en komt in februari of maart met groene scheuten boven. Wat in het voorjaar wordt geplant, begint dat seizoen met een achterstand die het nooit helemaal inhaalt.
Zie het als een marathon met een voorsprong van een halve ronde.
Het ideale moment ligt in Nederland daarom meestal in oktober en november. Op zware kleigrond plant je liever aan het begin van die periode, zodat de teen wortel kan schieten voordat de grond nat en koud wordt. Op lichte zandgrond is er meer speelruimte, en lukt planten tot in december vaak nog prima zolang de grond niet bevroren is.
Voorjaar: het alternatief met een prijs
Is de herfst voorbij en ligt er nog een zak tenen in de schuur? Dan kun je van februari tot en met maart planten, zodra de grond los en werkbaar is. Kies bij voorkeur een variëteit die als voorjaarsknoflook wordt aangeboden, want die is minder afhankelijk van een koude periode.
Verwacht wel kleinere bollen en een iets latere oogst. Voor de eigen keuken is dat geen ramp. Wie knoflook van topkwaliteit wil, of wil bewaren tot ver in het nieuwe jaar, doet er beter aan de herfst niet te laten lopen.
Zo plant je knoflook goed
Begin bij het plantgoed. Koop gecertificeerde tenen bij een tuincentrum of een kweker, en pak de knoflook uit de supermarkt er niet bij. Die is vaak geïmporteerd, behandeld om uitlopen tegen te gaan en kan ziekten meebrengen die je jaren in je tuingrond houdt. Breek de bol vlak voor het planten uit elkaar en kies de grootste tenen, want die leveren de grootste bollen.
De grond bepaalt de rest. Knoflook houdt van een zonnige plek met goed doorlatende, losse grond. Natte voeten zijn de grootste vijand, want dan rotten de tenen weg voordat ze wortel hebben geschoten. Zware klei maak je luchtiger met compost of grof zand, en op een licht verhoogd bed verdwijnt overtollig water sneller.
Plant de tenen met de punt naar boven, ongeveer 5 tot 8 centimeter diep. Houd 10 tot 15 centimeter tussen de tenen aan en 25 centimeter tussen de rijen. Dek af met aarde en leg eventueel een laagje stro of gedroogde bladeren over de grond, zeker als er strenge vorst wordt verwacht.
Water pas als de grond droog is.
Wat knoflook liever niet naast zich heeft
Vermijd een plek waar de afgelopen vier jaar uien, prei, sjalotten of bieslook stonden. Die behoren tot dezelfde familie en delen ziekten, zoals witrot en uienroest. Een goede buur is dan juist de wortel, de tomaat of de aardbei, die er bij een gezonde bodem prima naast groeien. Van erwten en bonen houdt knoflook dan weer niet.
Van scheut tot oogst
Zie je in de winter al groene puntjes boven de grond komen? Geen paniek. Knoflook is winterhard en houdt zich ook onder een laagje sneeuw staande. Pas als het scheutje helemaal bevriest en de grond opvriest, duw je de teen voorzichtig terug en dek je beter af.
In het voorjaar is er weinig werk. Houd onkruid weg, want knoflook concurreert slecht om licht en voedingsstoffen. Geef bij droogte in mei en juni af en toe water, en stop daarmee ruim voor de oogst, zodat de bollen goed kunnen uitharden.
Bij sommige variëteiten verschijnt in juni een bloemstengel met een krul, de zogeheten scape. Knip die af zodra hij zichtbaar is. De plant steekt dan haar energie in de bol, en de scape zelf is heerlijk in een roerbakgerecht of als pesto.
Je oogst zodra de onderste drie of vier bladeren geel zijn geworden en de bovenste nog groen, meestal in juli of augustus. Steek de bollen met een greep uit de grond, trek ze niet aan het loof omhoog. Laat ze daarna twee tot drie weken drogen op een luchtige, schaduwrijke plek, bij voorkeur gebonden in bosjes, voordat je ze schoon maakt en opbergt.
Een goed gedroogde bol blijft maanden goed, soms tot het voorjaar. Bewaar hem koel, droog en niet in de koelkast.
En dan is er nog de vraag die elke tuinier op een gegeven moment stelt: welke bol bewaar je voor de volgende ronde? Kies de mooiste, grootste exemplaren van je eigen oogst, en na een paar jaar groeit er knoflook in je tuin die precies is aangepast aan jouw grond en jouw klimaat.